آبزی پروری پایدار : استفاده معقول از منابع طبیعی

0

آبزی پروری پایدار : استفاده معقول از منابع طبیعی

آبزی پروری بر اساس آب و زمین استوار است (اکثرا” آب شیرین  و همچنین اب لب شور و دریا)

در مقیاس جهانی منابع آب شیرین کمیاب و گران قیمت است . در حال حاضر  حدود ۴۱ درصد جمعیت جهان  در حوزه رودخانه ها زندگی می کنند که در معرض کم آبی قرار دارند . در سال ۲۰۵۰  ، ۷۰ درصد جمعیت جهان با کمبود آب مواجه خواهند بود . در آبز ی پروری آب موجود در استخر بر اثر تبخیر و نفوذ  در زمین از بین میرود .اگر چه  پساب و فاضلاب استخرها مجددا” قابل استفاده است  و نتوان آنرا آب کاملا” ضایع محسوب کرد   ولی ممکن است در بسیار ی از موارد به دلیل افت کیفیت و محدودیت دسترسی   مورد استفاده مجدد قرار نگیرد . معمولا” بر حسب فصل و میزان رطوبیت  حدود ۲ تا ۱۰ میلیمتر آب استخر بطور روزانه  بر اثر تبخیر از دسترس خارج میشود که حدود ۲۰ تا ۱۰۰ متر مکعب در هکتار می باشد . نفوذ  آب از استخرهاییکه مناسب ساخته شده اند و نه استخرهایی که دارای بالاترین خاک نفوذ پذیرهستند  کمتر از ۵ میلیمتر در روز  است . میزان تبخیر و نشت اب در یک استخر در حدود ۱۰ میلیمتر در روز و یا ۳۵۰۰میلیمتر در سال  می باشد . در نتیجه یک استخر یک هکتار ی در حدود ۳۵۰۰۰ متر مکعب در سال برای جایگزینی آب تبخیری و نشتی به آب نیاز دارد .

زمین های آبزی  پروری باید در جوار منابع آب قابل اطمینان همچون رودخانه و دریاچه ها  و چاههای آرتزین  بوده و کم و بیش مسطح  و به آسانی تخلیه شود   . این نوع اراضی برای سایر هدفهایی همچون شهر سازی ، کشاورزی،تفریحی و گردشگری دارای تقاضای بالایی است و از سوی دیگر با محدودیت های حفاظتی در مناطق تالاب ها و جنگل ها ی حرا  مواجه است .

مزارع آبزی پروری دریایی  ، آب شیرین چندانی مصرف نمی کنند  اما در مناطق ساحلی گسترش یافته اند جایی که زمین شدیدا” محدود است . ۶۰ در صد از جمعیت دنیا در ۶۰ کیلومتری ا ز سواحل دریا زندگی می کنند و دو سوم شهرهای با جمعیت بالای  ۲.۵ میلیون نفر نیز در مناطق ساحلی واقع شده اند

مناطق ساحلی از نظر اکولوژیکی حساس بوده ودارای جنگل ها ی مانگرو و صخره ها ی مرجانی و اکوسیستم های منحصر بفرد می باشند   . لذا این مناطق تحت حفاظت بوده و برای توسعه استخرهای پرورشی با مخالفت های عمومی و قانونی مواجه می باشند. بطور مثال در هند که تراکم جمعیت در مناطق ساحلی بالا است داد گاه عالی هند در سال ۱۹۹۶ تصمیم گرفت که اجازه استخر تا محدوده ۵۰۰ متر ی از داغ اب دریا صادر نگردد . و دیگر کشورها نیز ساخت استخرها ی ساحلی را محدود نموده اند  بطوریکه اخذ اجازه احداث استخر در سایت های آبزی پروری دارای فرآیندی سخت و زمان بر  است .

هدف نخست از توسعه آبزی پروری تولید ماهی بیشتر بدون  افزایش قابل ملاحظه استفاده  از منابع طبیعی ( آب و زمین ) است .(Avnimelech et al :2008)

توسعه متراکم آبز ی پروری با افزایش اثرات زیست محیطی همراه است. در فرایند تولید مقادیر زیادی از ضایعات آلودکننده از قبیل غذاهای خورده نشده و مدفوع  تولید میشود .به همراه پساب مزارع پرورش آبزیان موادی همچون غذا ، ترکیبات ارگانیگ وغیر ارگانیک مثل آمونیوم ، فسفات ، کربن ارگانیک محلول و مواد ارگانیگ به محط وارد میشود .مواد غذایی زاید وارد شده به محیط موجب آلودگی آب شده و علاوه برآن آبهای تخلیه شده به محیط باعث افزایش میکرو ارگانیسم های حامل بیماری و تولید گونه های مهاجم بیماری می شود .  برای تولید یک کیلو گرم ماهی با فرض ضریب تبدیل غذایی ۱ تا ۳ به مقدار ۱ تا ۳ کیلو گرم ماده غذایی خشک نیاز است . حدود ۳۶ در صد از غذا بصورت مواد زائد ارگانیک   دفع میشود . حدو ۷۵ در صد از غذا بصورت NوP مصرف نشده در آب باقی می ماند . در یک سیتم متراکم پرورش آبزیان که حدود ۳ تن ماهی تیلاپیا وجود دارد با یک جمعیت ۵۰ نفر ی از انسان برابری می کند این توده زنده از نظر تولید مواد رائد با مواد رائدی که توسط اجتماعی  از ۲۴۰ نفر تولید میشود برابر ی می کند . بنابراین میتوان نتیجه گرفت که این توده ماهی تقریبا” ۵ برابر  بیوماس انسانی مواد رائد  تولید می کند  . و دلیل این موضوع این است که دامنه رژیمی ماهی محدود می باشد  و بخش زیادی از غذای  هضم نشده  باقی ماتده و دفع میشود . عادت تغذیه ای ماهی به آناتومی سیستم گوارش ماهی ارتباط دارد . طول روده ماهی کوتاه است و نسبت روده به طول بدن ماهی کوچک است .بطور نمونه طول روده ماهی کپور ۲ تا ۲.۵ برابر طول بدن است در حالیکه در گاو و گوسفند   به ترتیب ۲۰ و ۳۰ برابر بزرگتر است . روده انسان حدود ۳ تا ۴ برابر از طول بدن بزرگتر است .در نتیجه غذا در روده ماهی برای مدت کوتاهی باقی می ماند و به همین دلیل باید غذای ماهی قابلیت هضم داشته باشد و از سوی دیگر بر خلاف حیوانات خشکزی که انرژی خودرا از کربوهیدارات ها و لیپیدها تامین می کنند  ماهی  انرژی را از پروتیئن بدست می آورد  و بدن ماهی از ۶۵ تا ۷۵ در صد پرونئین تشکیل شده است . بنابراین نیاز پروتئینی ماهی ۲ تا ۳ برابر بیشتر از این حیوانات است . آمونیوم یکی از محصولات نهایی سوخت و ساز پروتئین می باشد همه عوامل به بالا بردن میزان نیتروژن در آب کمک می کند. در آب  مقدار آمونیاک (NH3)وآمونیوم  (NH4)بسته به میزان PHو دما  در حال تعادل است که به مجموع آن مقدار کل نیتروژن آمونیاکی  total  ammonium nitrogen(TAN) )اطلاق میشود . اگرچه هردو فرم آمونیاک ممکن است برای ماهی سمی باشد ولی شکل غیر یونیزه آن سمی تر است . و این موضوع به این واقعیت نسبت داده میشود که آمونیوم  نسبت به آمونیا ک توانایی حل چربی را داشته و به آسانی از غشاء بیولوژیک عبور می کند در بیشتر موارد میزان آمونیوم درغلظت بالای ۱.۵ میلی گرم در لیتر برای ماهیان پرورشی تجاری سمی است اما در بیشتر مواردمقدار قابل قبول آمونیوم  غیر یونیزه   در سیستم آبزی پروری در حد ۰.۰۲۵میلی گرم در لیتر است به هر حال حد سمی بودن تا حدود زیادی به قدرت و نوع گونه ، اندازه ، ارگانیک های پالایش کننده ، فلزات ، نیترات ، شوری وPH بستگی دارد

علاوه بر تولید  مقادیر زیادی از مواد زاید ،  استفاده از پودر و روغن ماهی  بعنوان جزء اصلی غذا  یکی دیگر از عوامل ناپایداری در آبزی پروری است . تقریبا” یک سوم تولیدات جهانی پودر ماهی در غذای آبزی پروری مورد استفاده قرار می گیرد سهم پودر ماهی  استفاده شده در تولید ماهی از ۱۰ در صد در سال ۱۹۸۸ به ۱۷ در صد در سال ۱۹۹۴ و ۳۳ درصد درسال ۱۹۹۷ رسیده است  بنابراین آبزی پروری ممکن است یک نوشدارو باشد لیکن  عامل ترویج کننده نابودی ذخایر آبزیان جهان محسوب میشود .نسبت مصرف غذای ماهی وحشی به ماهی پرورشی در حدود۱ :.۱.۴۱ برای تیلاپیا . ۱: ۵.۱۶برای گونه های دریایی است . هزینه خرید غذای برای ماهی پرورشی  ۵۰ در صد هزینه های تولید را تشکیل میدهد  وبالا بودن هرینه ناشی از قیمت ترکیبات پروتئینی آن می باشد .بطور میانگین از مجموع  هزینه های  تامین مواد غذایی  تنها  ۲۵در صد آن به محصولات قابل برداشت تبدیل میشود .  بنابراین برای پایداری بیشتر  به منابع پروتئین ارزان و همچنین  بهبود راندمان تبدیل غذایی نیاز است .

هدف دوم : توسعه فعلی وآینده آبزی پروری توسعه  سیستم های پایدار است که به محیط زیست آسیب نرساند  .

افزایش تولیدات آبزی پروری از یک میلیون تن در سال ۱۹۵۳ به بیش از ۲۰۰ میلیون تن در سال ۲۰۵۰ به همراه حفاظت از محیط زیست و کسب درآمد بیشتر برای تولید کندگان  نقش آبز ی پروری را پیچیده کرده است . هزینه های غذا در حال افزایش است و  افزایش آن در آینده دور از انتظار نیست به دلیل افزایش تقاضا برای سرمایه گذاری های نوین موجب افزایش .تقاضا برای محصولات کشاورز ی شده است . . و این رقابت ها باعث شده است تا قیمت ها افزایش یابد  علاوه بر آن ملاحظات اقتصادی و زیست محیطی و گسترش تولیدات باشیوه  سوخت زیستی ، بخش قابل توجهی از تولید کنندگان غذا را از چرخه تولید خارج نموده و کاهش تولید غذا  ، قیمت ها را افزایش داده است افزایش قیمت سوخت و دیگر فاکتورها موجب افزایش هزینه های تولید شده است و در طول دهه گذشته  در آمد آبزی پروران کاهش یافته است و تعدادی از مزارع نیز به دلیل عدم توان رقابت تعطیل شده اند

هدف سوم : توسعه صنعت آبزی پروری مبتنی بر افزایش سود نسبت به هزینه وتقویت و  پایداری اقتصادی و اجتماعی

 این هدف باید با توسعه بیشتر برنامه های تغذیه با راندمان بالا ، استفاده کمتر از سیستم های  تولید گران ، بکارگیری تکنولوژی تولید با راندمان بالا ، و کاهش مصرف انرژی که باعث کاهش هزینه تولید میگردد همراه گردد .

علاوه بر سه محدودیت ذکر شده متخصصان آبزی پروری باید  حود را با تقاضای بازار برای عرضه محصول با کیفیت  بالا ، سالم ، جذاب و محصولات قابل قبول برای جامعه هماهنگ نمایند . یکی از پاسخ های اصلی  به هدف های ذکر شده در بالا توجه به استفاده ازفن آوری های زیستی و  تکنولوژی  سوخت زیستی است .

آبزی پروری پایدار

 

ارسال یک پاسخ

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.